Cięcie roślin

Dla wielu gatunków roślin niezbędnym zabiegiem jest cięcie:

• formujące,
• pielęgnacyjne,
• odmładzające.

Cięcie jest konieczne do utrzymania roślin w dobrej kondycji, poprawia ich zdrowotność i walory ozdobne, pozwala na otrzymanie prawidłowego zagęszczenia i formy.

Cięcie formujące

Przeprowadza się je na młodych roślinach w celu ich prawidłowego zagęszczenia i uzyskania oczekiwanej formy. Dotyczy ono:

• drzew i krzewów owocowych - właściwie cięte i formowane drzewa i krzewy owocowe obficie plonują i mają duże owoce (szczegółowe informacje na temat formowania drzew i krzewów owocowych znajdą państwo w literaturze fachowej – zapraszamy do naszej księgarni w Centrum Ogrodniczym)
• pnączy – w zależności od gatunku cięcie warunkuje uzyskanie dużej masy zieleni, a często wzmaga również kwitnienie
• żywopłotów (patrz opracowanie “Krzewy żywopłotowe’’)
• drzew i krzewów w ogrodach japońskich charakteryzujących się niewysokimi, karłowymi roślinami, często o oryginalnym pokroju
• formowania w stylu bonsai (patrz opracowanie “Bonsai’’)
• drzew i krzewów ozdobnych

Pierwszego cięcia większości krzewów ozdobnych dokonujemy po posadzeniu, dzięki czemu będą się one dobrze krzewić i zagęszczać. Zaniechanie tego zabiegu spowoduje, że roślina będzie wybujała, rzadka i “łysa” od dołu. Jest to bardzo ważna czynność zwłaszcza w przypadku żywopłotów z drzew i krzewów liściastych, zwłaszcza sadzonych z gołym korzeniem. W przypadku roślin pojemnikowanych nie ma to większego znaczenia, ponieważ są one najczęściej prawidłowo uformowane. Jeżeli sadzimy już duże egzemplarze drzew, skrócenie gałęzi ułatwi ich przyjmowanie się. W kolejnych latach kontynuujemy cięcie formujące, aż do nadania oczekiwanej formy roślinie. Cięciu formującemu możemy poddać niektóre gatunki drzew w celu nadania ich koronie kulistego kształtu, np.: głóg, wierzba, migdałek. By utrzymać właściwą formę rośliny przeprowadza się cięcie zachowawcze, polegające na przycięciu gałęzi zbyt mocno wyrośniętych, zaburzających pokrój rośliny.

Cięcie pielęgnacyjne

Wykonuje się je przynajmniej raz w roku, wiosną albo latem, nigdy jesienią. Należy usunąć wszystkie uszkodzone przez mróz, martwe i chore części pędów, aż do zdrowego miejsca. Powinniśmy również usuwać wszystkie uszkodzone mechanicznie, nadłamane, złamane i mocno obdarte gałęzie, gdyż mogą stać się siedliskiem chorób. Należy wycinać również wszystkie krzyżujące się gałęzie, a w przypadku drzew wycinamy gałęzie wyrastające pod kątem ostrym, które łatwo ulegają wyłamywaniu. Po przekwitnięciu skracamy:

• róże - usuwając szpecące suche kwiaty stymulujemy dalsze kwitnienie;
• wrzosy - dzięki przycinaniu wiosną suchych kwiatostanów, ładnie się zagęszczą i będą obficie kwitły latem i jesienią;
• byliny - wycinamy suche kwiatostany i owoce, często dzięki temu zabiegowi zakwitną one ponownie późnym latem lub jesienią.

Wycinanie suchych kwiatostanów uniemożliwia zawiązywanie owoców, które w znacznym stopniu osłabiają roślinę. Ważne jest to zwłaszcza dla gatunków, których owoce nie mają żadnych walorów ozdobnych, jak np. różaneczniki.

Cięcie odmładzające

Niektóre krzewy nie cięte lub źle pielęgnowane, tracą formę, ogałacają się od dołu i słabo kwitną. Można taki krzew zastąpić nowym egzemplarzem lub przeprowadzić cięcie odmładzające, mające na celu:

• odbudowanie rośliny,
• pobudzenie do kwitnienia i owocowania,
• doświetlenia i zagęszczenia.

Polega ono na wycięciu starych pędów i grubych gałęzi. W ich miejsce pojawią się liczne, młode pędy, gęsto ulistnione. W przypadku bardzo zaniedbanych krzewów trzeba ściąć grube gałęzie nisko nad ziemią (ok. 30cm od ziemi) i usunąć wątłe pędy. W następnym roku zostawiamy silne, dobrze ułożone pędy. W kolejnych latach przeprowadzamy cięcie formujące, aż do nadania właściwego pokroju.

Jak ciąć?

Ścinamy gałęzie tuz nad oczkiem (pąkiem liściowym). Do cięcia używamy ostrych narzędzi, tępy sekator lub nożyce miażdżą tkanki rośliny. Miejsca cięcia, zwłaszcza w przypadku ran większej średnicy należy posmarować maścią ogrodniczą lub farbą emulsyjną z dodatkiem fungicydu (środka grzybobójczego). Zamiast smarowania można wykonać oprysk środkiem grzybobójczym, zwłaszcza przy dużej ilości drzew (FUNABEN, BEFRAN).

Potrzebne narzędzia:

• sekator;
• sekator z długą rączką – do cięcia gałęzi drzew;
• nożyce do formowania żywopłotu;
• sznurek, kotwiczki i klamerki do odginania gałęzi - służą do nadawania odpowiedniej formy drzew, często wykorzystywane do formowania drzew owocowych, najlepiej odginania gałązek dokonywać w czasie pełnej wegetacji (V), gdy są one giętkie;
• maść ogrodnicza;
• pędzelek.

Czas wykonywania cięcia. Dla większości gatunków czas wykonywania cięcia jest obojętny, są jednak wyjątki:

• wiosną nie tniemy takich gatunków jak buk, grab, brzoza, ponieważ w tym czasie ich soki najaktywniej krążą, przycinanie powoduje wyciek soków,
• późną jesienią nie należy ciąć zimozielonych gatunków liściastych i iglastych, moreli, brzoskwiń, czereśni i wiśni, ze względu na możliwość przemarzania.

Uwaga! Należy pamiętać, że narzędzia do cięcia powinny być odpowiednio ostre i systematycznie dezynfekowane, tak aby uniknąć przenoszenia chorób.